el

El Vikivortaro
Jump to navigation Jump to search
Icono consulta borrar.png
Mi petas forigi ĉi tiun artikolon, ĉar: pirataĵo el "http://vortaro.net/#el". Se vi ne konsentas, bonvolu klarigi tion en diskut-paĝo. Alikaze, la paĝo estos forigita en unu semajno. Se vi ne konsentas kun la forigado, aŭ se vi volas korekti la paĝon, bonvolu forigi ĉi tiun sciigon de la paĝo.
Administrantoj, ne forgesu kontroli neekziston de ligiloj ĉi tien kaj historion (lasta ŝanĝo) antaŭ ol forigi.


  1. Prepozicio montranta moviĝon de la interno al la ekstero de io

I- Prep. montranta: 1 La limigitan spacon aŭ la objekton, de kies interno io sin movas eksteren: forpeli iun el la domo; eliri el la urbo; flago pendis el la fenestro; depost lia reveno el HispanujoZ; vi prenos edzinon por mia filo el tieB; atakoj de la nomadoj el la dezertoZ; ni bezonas krudaĵojn el eksterlando; inter la fremduloj estis unu kantisto el nordoZ; ne gutas mielo el la ĉieloZ; li ŝtelis juvelojn el la trezorejo; tiri el kesto; ĉerpi el puto; trinki el glaso; voĉlegi el malnova libroZ; forstreki el teksto; (f) per tio ŝi estis iom skuita el siaj revojZ; letero sendita el tre malproksime; l’ animo via brilas el l’ okulojZ; la lipoj ridetadis el (kontrastante kun) la nigra barboZ; la steloj eklumis el la klara eteroZ; el sub la kanapo la muso kuris sub la litonZ; elirigi iun el sub la jugoZ; belaj rakontoj el trans la montojZ; eliris fajro el antaŭ la EternuloZ; el inter la arbetaĵoj elvenis tuta svarmo da cignojZ; Dio parolis el meze de la fajroX. 2 La antaŭan staton de io, kio ŝanĝiĝis k aliiĝis: ĉio fariĝis el polvo k refariĝos polvo; ili forĝos el siaj glavoj plugilojnZ; veki el dormo; tiri, eliri el embaraso; eksiĝi el la servo; levi sin el mizera situacio; ŝiri el iluzio; el la neceseco oni devas fari virtonZ; sendube via gloramo faras por vi el Danujo malliberejonZ; kio fariĝis el vi?. ☞ de, en 5. 3 La abstraktan, metaforan originon, devenejon: rakonto el la Biblio; vortoj el la Fundamento; monumento el la antikva tempo; sciiĝi el la gazetaro; krii el la tuta gorĝoZ; ami, bedaŭri el sia tuta koro; ili vivadis el ŝparo; li tion desegnis el la memoro; traduki el latino; mi donos al vi procentan profiton el la vendado. 4 La kaŭzon de sento aŭ ideo, la bazon de rezono: mi ne scias, el kia kaŭzoZ; tio fariĝis el (pro) simpla senhelpa neceseco k ne el ia lingva leĝecoZ; fari ion el (pro) simpla kapricoZ; el amo, el malĝojo, el principo; unuj el la aŭtoroj komencas sian entreprenon el simpla facilanimeco aŭ el gloramo, sen malhonestaj intencojZ; ni el tio vidas, konkludas, ke […]; el tiu reformo rezultis, ke […]; el la dirita regulo sekvas, ke […]. ☞ de, pro. 5 La aron, kies erojn oni deprenas aŭ abstraktas; la devenon de parto apartigita disde la tuto: unu el iliZ; du el la plej fortaj; la plej fortaj el ĉiuj; kelkaj el la ĉefojZ; restis iom el la viandoZ; trinki el la vinoZ; doni al iu el sia pano; osto el miaj ostoj k karno el mia karnoX; la ĉefa el la devoj estas fari malbonon al neniu; de tie oni ĝuas vidaĵon el la plej kuriozaj; tio estas la lastaĵo el nia havoZ; ŝi kantas plej bone el ĉiuj; el du malbonoj pli malgrandan elektuZ; miaj kolegoj el la oficejoZ; ŝi perdis la klientaron el la honorindaj sferojZ; kolektiĝis al li el la Izraelidoj granda amasoX. ☞ inter. 6 La materialon, kiu konsistigas ion; la erojn de tuto: kolzono el perloj; statuo el marmoro; mantelo el veluro; manĝo el verdaĵoZ; pudingo el pomoj; domo el brikoj; tegmento el verdaj folioj; plekti kronon el florojZ; vortaro el ĉirkaŭ mil vortojZ; haremo el dek virinoj; (f) nia urbo havas pasintecon el gloro; mia ĝojo estis kovrita de malhela vualo el malgajeco; la tuta trezoro el scienco amasigita de la homaro; heredaĵo el tradicioj; miksaĵo el timo k respekto; aro el eminentaj personoj (☞ da); la verko konsistas el kvin partoj. II- Memstara morfemo, uzata kun la senco 1 de la prep.: ele. Ekstere. elen. Eksteren: ĵeti ion elenZ; la pluva akvo verŝiĝis en ŝiajn ŝuojn k elenZ. eligi. Fari, ke io estiĝu el io: la reakcio eligas gason; eligi ĉirkaŭen agrablan varmonZ; eligi fajreron el ŝtalo, kortuŝajn tonojn el violono; ĝi eligis duone sufokitan ĝemonZ; oni rapide eligis lin el la malliberejoX; ili estas eligitaj el la listo de la pastroĵ; la komputilo eligas la rezulton; eligadi odoronZ. ☞ produkti, disvastigi, ellasi, elsendi, elradii. eligo. Ago eligi. eligaĵo. Io eligata, precipe signaloj el cirkvito aŭ datenoj el komputilo. eligilo, eliga aparato 💻 Flankaparato por eligi datenojn el komputilo, kiel ekz. ekrano aŭ presilo. eliĝi. Iri el io: eliĝas varmo; virino eliĝis, kaleŝo senpeziĝisZ. III- Pref. montranta: 1 Moviĝon de la interno al la ekstero de io. Direkton de la interno eksteren: elveturi; eltiri karbon el minejo; elbati najlon el tabuloZ; elveni; elmeti; elpreniZ; eltranĉi; elĉizigi en la roko loĝejon por siZ; eldoni rezulton, libron; eldiri koran saluton; elparoliZ (prononci); mi decidis elpaŝi (esprimiĝi) publike kun la afero de homaranismoZ; elŝiriZ; elpremi vinberojnZ; elvoki respekton, intereson, malordon, mokadon, suspektojnZ; elterigi trezoron; elĉenigi hundonZ. 2 Ĝisfinan plenumon de ago: eltrinki botelonZ; ellerniZ (tute plene lerni); elkreskiZ; elfini; elĉerpiZ (ĉerpi, ĝis nenio restas); elkoni; ellaboriZ (labori ĝis perfekteco); elaŭskultiZ (ĝisfine); elpagiZ (tute pagi); elmortigi; elportiZ (ĝisfine toleri); eluziZ (uzi ĝisekstreme, difekti per la uzado); elfrotitaZ (forigita, difektita per la frotado); elbruliZ; elbakiZ; neniu povas liajn okulojn elteniZ. Rim. Oni ne ĉiam povas uzi el en tiu senco, ĉar povas ekzisti konfuzo inter la propra k la aspekta signifoj de el (ekz. eldoni); oni provis aliajn pref-ojn (tra-, sat-B, fin-B, tut-), sed neniu estis sufiĉe taŭga, por ĝeneraliĝi. 3 Ricevon, akiron de io per la ago montrita de la rad.: elpetiZ (ricevi per petoj); elflatiZ; elalmozi panonZ; elforĝi mensogonZ; elaŭdi iunZ (plenumi lian peton); eldevigi monon el iuZ; elpensiZ; eltroviZ; sin elturniZ (eliri el malfacila situacio); elkalkuli (ricevi rezulton per kalkulo). ☞ per, pri.