sata

El Vikivortaro
Iri al: navigado, serĉi
  • sat/a

1 Tia, ke ties manĝobezono estas plene kvietigita: sata stomako ne lernas volonteZ; ke la lup’ estu sata, k la ŝaf’ ne tuŝataZ; la gepatroj rakontis la historion al sia familio, sed nur tiam, kiam ili ĉiuj estis satajZ; (subst-e) sata malsatan ne povas kompreniZ. 2 Tia, ke ties deziro estas plene kontentigita: li mortis profundaĝa k sata de vivoZ; li estas sata je volupto, de plezuroj. sate. En sata maniero: nutru lupon plej sate, li ĉiam serĉas arbaronZ; vivi sate k glateZ; kiu prilaboras sian teron, tiu havos sate da panoX. sati (ntr) Senti sin sata. satigi. Fari iun sata: la viando satigas pli rapide, ol la legomoj; kuiriston vaporo ne satigasZ; (f) promeso ne satigasZ; satigi siajn instinktojnB; la Eternulo satigos vian animonX. satiĝi. Iĝi sata: muso satiĝis, faruno malboniĝisZ; (f) vi malĉastis kun ili k tamen ne satiĝiŝ; liaj okuloj ne povis satiĝi je la vidado; satiĝinta de la vivoZ. ĝissate. Tiel, ke oni plene satiĝu: manĝante panon ĝissateX. malsata. Sentanta manĝobezonon: malsata stomako orelon ne havasZ; ĉiam troviĝas ankoraŭ unu porcio da fiŝoj por malsata buŝoZ; malsata kiel lupoZ; edzin’ admirata—edzo malsataZ; en malsata familio mankas harmonioZ. malsati. Senti sin malsata: estro ne malsatasZ; juneco petolis, maljuneco malsatosZ; ĉiu, kiu malsatas, venu k manĝuZ; ĉi tie malsatanto trovis kovritan tablonZ; tute jam sata, sed okulo malsatasZ. malsato. Bezono manĝi: terura malsato ŝin turmentisZ; se ni devas atendi […], tiam mia edzino mortos de malsatoZ; li aspektis kiel enkorpigita malsatoZ; malsato plej bone gustigas la manĝonZ; malsato donas spritonZ; (vs) nun malsato okazis en la landoX; en la tempo de la granda malsato sub la reĝo S.Z. malsatego. Granda ĝenerala malsato. malsatigi. Fari iun malsata: la spekulaciantoj pri la greno malsatigis la popolon. malsatiĝi. Iĝi malsata: ŝi alvokis ĉiujn malsatiĝintajn paserojn, por ke ili trovu ĉi tie manĝaĵonZ. malsatmorti. Morti pro malsato: mallertuloj, defendantaj sin kontraŭ malsatmortoZ. malsatstriko. Publika protesto, kiun kaptito, viktimo de maljustaĵo ks faras, volonte malsatigante sin dum pli-malpli longa tempo. nesatigebla. Tia, ke oni ne povas tiun satigi: nesatigebla faŭko, sciavido. supersatigi. Pli ol normale satigi: la ventkoko estis, kiel oni tion nomas, supersatigitaZ. Rim. sat estis foje uzata pref-e, por signifi ĝissatan agon: la edzinoj ne satnutros ilin per hordea supoB; ĉu vi satdormis?B; la virino satplorinte daŭrigisB.

Nuvola kdict glass.png Deveno

el la germana satt, mez- kaj malvovaltgermana sat, ĝermana *sada-, komparu samsignifan nederlandan zat → nl, gotika saþs → got, malnovangla sæd → ang (el kiu devenas la angla sad → en, „malgaja“); el la hindĝermana *sat, komparu samsignifan latinan satur → la, kaj la litovan sotus → lt[1]
    • Friedrich Kluge, bearbeitet von Elmar Seebold: Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache. 25., durchgesehene und erweiterte Auflage. Walter de Gruyter, Berlin/Boston , ISBN 978-3-11-022364-4, DNB 1012311937